10 มี.ค.

ออกแบบบรรจุภัณฑ์สวยด้วยแนวคิด “วาบิ-ซาบิ” 

ออกแบบบรรจุภัณฑ์สวยๆ ด้วยแนวคิด “วาบิ-ซาบิ”

ออกแบบบรรจุภัณฑ์สวยๆ ด้วยแนวคิด Wabi-Sabi เป็นการออกแบบบรรจุภัณฑ์ด้วยหลักการคิดแบบคนญี่ปุ่น ซึ่งหมายถึงมุมมองของโลก ที่ความงามมีศูนย์กลางอยู่ที่การยอมรับของความตายและความไม่สมบูรณ์ คือความงดงามของสรรพสิ่งที่ไม่สมบูรณ์แบบ ไม่อยู่คงทนถาวร และไม่เสร็จสมบูรณ์” ต้นกำเนิดของแนวความคิดนี้ สามารถสืบย้อนไปถึงเมื่อสมัยที่ ศาสนาพุทธเจริญรุ่งเรืองในญี่ปุ่น หลังจากศตวรรษของการผสมผสานศิลปะ และอิทธิพลทางพุทธศาสนาจากจีน ในที่สุดก็กลายเป็นอุดมคติของญี่ปุ่นอย่างเห็นได้ชัด

แนวคิดของ “วาบิ-ซาบิ” นั้นมีความคล้ายคลึงกับแนวความคิด ในศาสนาพุทธ (เกิด,แก่,เจ็บ,ตาย) โดยชาวพุทธทั่วโลกจะรู้สึกว่าวัตถุ ที่ตรงกับแนวความคิดเหล่านี้เป็น “สิ่งที่สวยงาม” เป็นแนวทางความงาม ที่สามารถพบได้ในทั่วทุกพื้นที่ของวัฒนธรรมญี่ปุ่น  Wabi-Sabi ถ่ายทอดจากรุ่นสู่รุ่นไปสู่ศิลปะในแขนงต่างๆ  การออกแบบ, สวนเซน, พิธีชงชา, ห้องพิธีชงชาญี่ปุ่น ,การจัดดอกไม้ ,แม้กระทั่งในการออกแบบบรรจุภัณฑ์ ฯลฯ ตัวอย่างเหล่านี้สะท้อนให้เห็นถึงแนวคิดของ Wabi-Sabi ได้อย่างชัดเจน

“วาบิ-ซาบิ” (wabi-sabi ) Wabi ความเรียบง่าย สมถะ ความอิ่มเอิบในความเรียบง่าย ซึ่งย่อจากคำว่า wabishii  ที่แปลว่า รู้สึกแย่ ลำบาก ยากไร้ Sabi ความเงียบสงัด สภาพจิตใจที่สงบนิ่ง และสูงส่ง ซึ่งย่อมาจากคำว่า Sabishii ที่แปลว่า เหงา เศร้า เดียวดาย Wabi-sabi จึงเป็นหลักแนวคิดที่ว่า “สรรพสิ่งไม่สมบูรณ์แบบ” รวมกันแล้วเป็นแนวความคิดที่มองว่า “สรรพสิ่งนั้นไม่สมบูรณ์แบบ” ซึ่งการออกแบบบรรจุภัณฑ์ที่อิงตามแนวคิดของวาบิซาบินั้น สามารถออกแบบโดยอาศัยหลักการความงามของ วาบิ-ซาบิ เป็นหัวใจแห่งความงามตามลัทธิเซนที่มีหลักการ 7  หลักการคือ

Kanso (Simplicity or elimination of clutter)

ความเรียบง่าย หรือการขจัดองค์ประกอบที่ฟุ่มเฟือยออกไปเปิดเผยถึงความเป็นจริงตามธรรมชาติ สิ่งที่จะแสดงในแบบธรรมดาเรียบง่ายอย่างธรรมชาติ ไร้การปรุงแต่ง คงความเรียบง่ายธรรมดาของสิ่งนั้นๆไว้ ความเรียบง่าย ที่แสดงสัจจะแท้จริงของธรรมชาติอย่างตรงไปตรงมา

Fukinsei (Asymmetry or irregularity)

ความไม่สมส่วน ไม่สมมาตร ไม่สม่ำเสมอ ความคิดของการควบคุมความสมดุลในองค์ประกอบ ผ่านความไม่สมส่วนและความไม่สมบูรณ์ เป็นทฤษฎีของความงาม เซน ความไม่สมบูรณ์นี้ เป็นส่วนหนึ่งของการดำรงอยู่ ความสัมพันธ์ที่มีความกลมกลืนกัน ในความไม่สมดุลยังมีความสมดุล คือความงามตามธรรมชาติ ที่เต็มไปด้วยความน่าดึงดูด

Shibui/Shibumi (Beautiful by being understated)

ความสมถะ เนื้อแท้ แก่นแท้ของวัตถุ แนวคิดของการออกแบบที่เรียบง่าย คือความสมถะ และความงามผ่านการออกแบบที่ชัดเจนและไม่มีอะไรเพิ่มเติม “เรียบง่ายโดยไม่ต้องฉูดฉาด ความเรียบง่ายสง่างาม ความกะทัดรัดชัดเจน” เป็นคำที่บางครั้งใช้วันนี้ในการอธิบายสิ่งที่เรียบง่ายแต่สวยงาม

Shizen (Naturalness)

ความเป็นธรรมชาติ ความเป็นส่วนหนึ่งของธรรมชาติ ไร้การปรุงแต่ง เช่น การเปิดเผยเนื้อแท้ของลายไม้หมายถึงความเป็นธรรมชาติ ในการที่จะหลีกเลี่ยงการก่อสร้างเทียม การวิเคราะห์วิธีการนี้จะต้องหาและแสดงในลักษณะธรรมดา ที่เรียบง่าย และเป็นธรรมชาติ เพื่อให้ได้ไปถึงที่รากฐาน ตามธรรมชาติของมัน ถึงแม้จะมีการออกแบบ ที่เรากำลังพยายามที่จะสร้างสภาพแวดล้อมทางธรรมชาติ และมันไม่ได้เป็นธรรมชาติดิบ แต่ผู้ชมรับรู้ได้ถึงความรู้สึก ถึงวัตถุประสงค์และความตั้งใจ

Yugen (Profundity)

ความล้ำลึก ความแยบยล ความงามอันแท้จริงที่สามารถปลุก ให้ตื่นจากความไม่รู้ ความลึกซึ้ง ความงามที่แท้จริงคงอยู่ โดยมีองค์ประกอบหรือความหมายที่ซ่อนอยู่ ในสิ่งที่ไม่อาจเห็นได้ด้วยตาอย่างชัดเจน ในตัวหนังสือไม่กี่คำ หรือเส้นเพียงไม่กี่เส้น เช่น สวนหินญี่ปุ่น ที่บ่งบอกถึงการมองเห็นที่มากขึ้น นั่นก็คือการแสดงมากขึ้นโดยการแสดงออกแต่น้อย

Datsuzoku (Freedom from habit)

ความเป็นอิสระจากกฎเกณฑ์ รูปแบบ ประเพณีนิยม หลบหนีจากชีวิตประจำวัน หลักการนี้จะอธิบายถึงความรู้สึกของความประหลาดใจ และความประหลาดใจ เมื่อได้ตระหนักว่า พวกเขาสามารถมีอิสระจากข้อผูกมัด มีอิสระจากกฏเกณฑ์ หรือข้อจำกัดต่างๆ นักออกแบบควรมีความคิด จินตนาการของตน แล้วปลดปล่อยความคิดสร้างสรรค์ ให้เป็นไปอย่างอิสระ

Seijaku (Tranquility)

พลังของความสงบ ความเงียบสงบ ความสงัดในจิตใจอันไม่ถูกเงื่อนไขใดใดร้อยรัด ความเงียบสงบ สันโดษ นี้อาจจะเกี่ยวข้องกับความรู้สึกที่คุณอาจจะมี เมื่อได้อยู่ในสวนญี่ปุ่น

ตัวอย่างการออกแบบบรรจุภัณฑ์ด้วยหลักการของวาบิซาบิ

ออกแบบบรรจุภัณฑ์

ออกแบบบรรจุภัณฑ์

ออกแบบบรรจุภัณฑ์

ออกแบบบรรจุภัณฑ์

 

อ่านบทความเพิ่มเติมได้ที่ : บทความ

ขอบคุณรูปภาพจาก (C)